Çığ mı, kartopu mu? Borç kapatma stratejileri karşılaştırması
Aynı bütçeyle hangi borca önce yüklenmelisin? İki popüler yöntemin matematiği, hangisinin kaç lira fark yarattığı ve sayıların dışında kalan motivasyon meselesi.
Soru aslında şu: fazla parayı nereye koyacaksın?
Birden fazla borcun varsa her birine asgarisini ödemek zorundasın— bu tartışmaya açık değil. Asıl karar, asgarilerden sonra elinde kalan fazlanın hangi hesaba gideceği. İki yaygın yaklaşım var.
Çığ yöntemi (avalanche)
Fazlayı en yüksek faizli borca yüklersin. O borç kapanınca sıradaki en yüksek faizliye geçersin.
Mantığı basit: faiz, borcun büyüklüğünden bağımsız olarak sana en pahalıya mal olan şeydir. En pahalı musluğu önce kapatırsan toplam ödediğin faiz en aza iner. Matematiksel olarak her zaman en ucuz yöntem budur.
Kartopu yöntemi (snowball)
Fazlayı en küçük bakiyeli borca yüklersin. O kapanınca sıradaki en küçüğe geçersin.
Mantığı psikolojik: küçük borçlar hızlı kapanır, listeden hesap silmek motive eder, “ilerliyorum” hissi devam etmeni sağlar. Toplam faiz açısından çığdan pahalıdır, ama uygulanabilirlik açısından bazıları için daha gerçekçidir.
Aradaki fark ne kadar? — bir örnek
Üç borcun olduğunu varsayalım:
| Hesap | Borç | Aylık faiz |
|---|---|---|
| Kart A | 8.000 TL | %3,25 |
| Kart B | 35.000 TL | %3,75 |
| Ek hesap (KMH) | 20.000 TL | %4,25 |
Çığ önce ek hesabı hedefler (%4,25 en pahalı). Kartopuönce Kart A'yı hedefler (8.000 TL en küçük).
İki yöntem arasındaki fark genellikle toplam faizin %5–15'ikadar olur ve borç kapanış tarihi birkaç ay değişir. Faiz oranları birbirine yakınsa fark küçülür; aradaki makas açıldıkça (örneğin %3,25'e karşı %4,25) çığın avantajı belirginleşir.
Kendi rakamlarınla ikisini yan yana görmek istersen finalance'ın senaryo karşılaştırma ekranı iki stratejiyi aynı anda hesaplayıp toplam faiz farkını ve borçsuz kalma tarihini gösteriyor.
Üçüncü bir yol: hedef borç
Bazen amaç ne en az faiz ne de en hızlı psikolojik kazanımdır. Belirli bir borcu bir sebeple kapatmak istersin:
- Kefil olduğun ya da birine karşı sorumluluk hissettiğin bir borç
- Kapatınca kartını kullanıma kapatıp kendi harcama alışkanlığını kesmek
- Kredi başvurusu öncesi belirli bir hesabı temizlemek
Bu durumda fazlayı seçtiğin hesaba yönlendirir, o kapandıktan sonra çığ sırasına dönersin. finalance'ta bu “hedef borç önce” stratejisi olarak mevcut.
Peki hangisi?
Dürüst cevap: kendine hangisini uygulayabileceğine bağlı.
- Sayılara bakıp disiplinle devam edebiliyorsan çığ — daha az faiz ödersin.
- Daha önce planları yarıda bıraktıysan ve erken bir başarıya ihtiyacın varsa kartopu — bir miktar fazla faiz, tamamlanmayan bir plandan iyidir.
- Somut bir hedefin varsa hedef borç.
Şunu unutmamak gerekir: hangi yöntemi seçtiğinden çok, fazladan ne kadar ödeyebildiğin sonucu belirler. Ayda 500 TL fazla ile çığ yapmak, ayda 2.000 TL fazla ile kartopu yapmaktan daha yavaş bitirir.
Sıralamadan önce bakılacak iki şey
- Kartlarına yeni harcama yapıyor musun? Yapıyorsan strateji tartışması ikincil kalır; önce o akışı durdurmak gerekir.
- Ek hesabından (artı para) yaşıyor musun? Ay sonunu ek hesapla getiriyorsan, aslında en pahalı borcunu her ay büyütüyorsun demektir — bu, strateji seçiminden önce çözülmesi gereken bir sorundur.
Nereden başlayacağını bilmiyorsan asgari ödemenin neden borcu kapatmadığını anlatan yazıyla başlamanı öneririz.