Bankanın yapılandırma teklifi gerçekten avantajlı mı?
“Borcunuzu 12 taksite bölelim” teklifini değerlendirmenin tek doğru yolu var: toplam geri ödemeyi karşılaştırmak. Teklifin içindeki gizli maliyetler ve karar verirken bakılacak üç rakam.
Teklif kulağa neden hep iyi geliyor?
Banka arar: “45.000 TL kart borcunuzu 12 taksite bölelim, aylık 4.400 TL ödersiniz.” Kulağa rahatlatıcı gelir çünkü aylık ödeme düşer ve belirsizlik biter — bitiş tarihi nettir.
Ama teklifin iyi olup olmadığını aylık taksit söylemez. Tek doğru ölçüt şudur: toplam geri ödeme. Yani vade sonunda cebinden toplam kaç lira çıkacak?
Karşılaştırma nasıl yapılır?
İki senaryoyu yan yana koyman gerekir:
- Mevcut durum: yapılandırmadan devam edersen, bugünkü ödeme temponla borç ne zaman biter ve toplam ne kadar faiz ödersin?
- Teklif: taksit × vade = toplam geri ödeme. Bunun anaparanı aşan kısmı, ödeyeceğin toplam faizdir.
İkinci hesabı kredi taksit hesaplama aracıyla yapabilirsin — teklifin faiz oranını ve vadesini gir, toplam maliyeti gör.
Örnek: aynı borç, iki yol
45.000 TL kart borcu, aylık akdi faiz %3,75.
| Yapılandırma (12 ay, %2,50) | Mevcut kart (aylık 4.400 TL ödeme) | |
|---|---|---|
| Aylık ödeme | ≈ 4.390 TL (sabit) | 4.400 TL |
| Süre | 12 ay | ≈ 13–14 ay |
| Toplam geri ödeme | ≈ 52.700 TL | ≈ 58.000 TL |
Bu örnekte yapılandırma avantajlı, çünkü teklif edilen faiz (%2,50) kartın akdi faizinden (%3,75) düşük. Kural olarak:
Teklifin aylık faizi kartının akdi faizinden düşükse ve vade makulse, yapılandırma genellikle kazandırır. Yüksekse ya da vade çok uzunsa, düşen aylık ödemenin bedelini toplamda fazla faiz olarak ödersin.
Vade tuzağı
Aylık ödemeyi düşürmenin en kolay yolu vadeyi uzatmaktır. 45.000 TL borcu 12 ay yerine 36 aya yaydığında aylık ödeme yarıdan aza iner — ama faiz üç kat daha uzun süre işler.
Aylık ödeme düştüğü için teklif “daha iyi” görünür; toplam geri ödemeye baktığında tablo tersine dönebilir. Bu yüzden teklifi değerlendirirken sorulacak ilk soru “aylık ne kadar?” değil, “toplamda ne kadar?” olmalı.
Bakılması gereken üç rakam
- Toplam geri ödeme — taksit × vade. Mevcut durumla karşılaştırılacak tek sayı budur.
- Efektif aylık faiz — bankanın söylediği oran her zaman her şeyi kapsamaz. Dosya masrafı, sigorta gibi kalemler varsa gerçek maliyet daha yüksektir.
- Esneklik — erken kapatma hakkın var mı, cezası ne? Gelirin artarsa erken bitirebilmek değerlidir.
Sayıların dışındaki iki etken
Kart kapanıyor mu? Bazı yapılandırmalarda kart harcamaya kapatılır. Bu bir dezavantaj gibi görünür ama borç döngüsünü kıramayan biri için aslında faydalı olabilir.
Nakit akışı rahatlaması. Toplamda biraz daha pahalı olsa bile, aylık ödemenin düşmesi seni gecikmeye düşmekten kurtarıyorsa bu gerçek bir kazançtır — gecikme faizi ve kredi notu hasarı hesapta görünmez ama bedeli vardır.
Karar vermeden önce
Yapılandırma tek başına iyi ya da kötü değildir; kartının faiziyle karşılaştırıldığında anlam kazanır. Teklifi kabul etmeden önce iki senaryoyu yan yana görmeni öneririz.
finalance'ta bunu kaydetmeden deneyebilirsin: bankanın verdiği faiz ve taksit sayısını girdiğinde, mevcut planınla yapılandırılmış planı toplam faiz ve borçsuz kalma tarihi üzerinden yan yana gösterir. Teklifin gerçekten avantajlı olup olmadığını beş dakikada görürsün.